Ekonomia

Czy to się naprawdę opłaca? [15.01.2023/11.04.2026]

Ceny energii elektrycznej, opłat dystrybucyjnych i urządzeń zmieniają się w czasie, dlatego decyzja o zamontowaniu u siebie instalacji solarnej nie powinna być podyktowana wyłącznie wizją szybkiego zysku czy też zerowych rachunków za prąd. Taka instalacja może jednak okazać się bardzo przydatna w trudnych sytuacjach, a przy rozsądnie dobranych kosztach potrafi stopniowo zmniejszać zależność od sieci.
W każdym przypadku należy zachować zdrowy rozsądek, aby nie wpakować się na przysłowiową minę, jak w różnych okresach wpakowywali się niektórzy prosumenci instalując duże instalacje i podpisując niekorzystne umowy.
W mikroinstalacjach, które są przedmiotem tej strony, należy pozostać w miarę możliwości niezależnym i jeśli zdarzy się okazja do refundacji części poniesionych kosztów, to oczywiście skorzystać, ale czytając wszelkie drobne druczki w takich umowach.
Należy pamiętać, że instalacja on-grid nie powinna być podłączana do sieci bez dopełnienia formalności u operatora. W praktyce chodzi nie tylko o samo rozliczenie energii, ale także o zgłoszenie mikroinstalacji i zgodność urządzeń z wymaganiami. W takim przypadku należy zrobić wszystko, aby uniknąć niekontrolowanej nadprodukcji prądu z urządzeń on-gridowych. Podlicznik może być pomocny jako własny pomiar orientacyjny, ale nie zastępuje prawidłowego przyłączenia i rozliczania instalacji.
Miało być o opłacalności, więc kilka liczb orientacyjnych dla przykładowej instalacji off-grid produkującej średnio 200W przez 8 godzin dziennie (1,6kWh).
Poniższe wyliczenie jest przykładem historycznym osadzonym w realiach cenowych z początku 2023 roku i nie należy go traktować jako bieżącego benchmarku.
Przy założeniu, że cena energii wraz z wszystkimi dziwnymi opłatami dodatkowymi wynosi 85 gr za kWh, to instalacja solarna oszczędza dziennie 1 zł i 36 gr. Mnożąc przez 365 dni w roku wychodzi niecałe 500 zł.
Przez rok energia elektryczna może się zmieniać, dlatego w przykładzie jest takie uśrednienie (w ciemniejszych miesiącach produkcja będzie słabsza). Czyli, wydając na całą instalację około 3000 zł z własnej kieszeni, można było wtedy spodziewać się zwrotu inwestycji po około 6 latach.
Słabo?
Może i nie wygląda to porywająco, ale z drugiej strony jest duża dynamika zmian na świecie, a używając dobrych akumulatorów LiFePo4 przez te wszystkie lata nie trzeba dołożyć nawet złotówki do działającej instalacji. I nie trzeba się martwić coraz częstszymi wyłączeniami prądu.
Ponadto w miarę możliwości i okazji cenowych do istniejącej instalacji można dołożyć kolejne panele (zwiększa się znacznie bilans zwrotu ponieważ reszta urządzeń, na które poszły spore nakłady finansowe, pozostaje bez zmian).
Reasumując – zdrowy rozsądek, niezależność, ostrożność w wydatkach na poszczególne elementy, w miarę wysoka jakość urządzeń i satysfakcja gwarantowana.

Przykładowe podsumowanie kosztów (ceny brutto na 01.2023):

• Panel solarny 280W : 700 zł
• Kable solarne 10m : 80 zł
• Rozłączniki naprądowe sumarycznie : 30 zł
• Przetwornica 2000/4000W czysty sinus : 600 zł
• Ładowarka solarna MPPT : 250 zł
• Akumulator LiFePo4 12.8V 100Ah, zmontowany z ogniw + balanser : 1500 zł
• Mocowanie panela : 100 zł
• Drobne elementy instalacji, skrzynka montażowa : 50 zł
• Razem :: 3310 zł

Jednak aby zacząć oszczędzać prąd na takiej instalacji potrzebny jest jeszcze sterownik przełączający zasilanie. W tej chwili jest to bowiem instalacja zasilania awaryjnego, aby korzystać z energii zgromadzonej ze słońca, trzeba ręcznie uruchamiać instalację w obwodzie zasilanych urządzeń na wyjściu 230V z przetwornicy.

Przykładowe podsumowanie maksymalnie uproszczonej instalacji (ceny orientacyjne z początku 2023 roku):

• Panel solarny 110W : 350 zł
• Kable solarne 10m : 80 zł
• Rozłączniki naprądowe : 20 zł
• Mikroinwerter on-grid 350W : 280 zł
• Mocowanie panela : 100 zł
• Drobne elementy instalacji, skrzynka montażowa : 50 zł
• Razem :: 880 zł

Co tu się podziało? Otóż nie ma akumulatora gromadzącego energię oraz nie ma przetwornicy akumulator -> napięcie 230V. Oznacza to dwie rzeczy - instalacja działa tylko i wyłącznie gdy jest dobre słońce (dobry mikroinwerter potrafi dostarczać nawet niewielką moc także przy słabszym oświetleniu, a kiepski musi mieć mocne słońce aby prawidłowo wystartować) oraz istnieje ryzyko oddawania nadwyżki energii do sieci. Jeśli będzie mocne słońce i słabe obciążenie urządzeń w domu, część energii może zostać wypchnięta do sieci. Taki układ nie powinien jednak działać bez zgłoszenia mikroinstalacji i właściwego licznika mierzącego energię w obu kierunkach. W tej dziedzinie zbyt proste rozwiązania nie są zbyt dobre. Podlicznik może pomóc obserwować przepływy energii, ale nie zastępuje prawidłowego przyłączenia instalacji on-grid. Szczegóły opisane zostały w artykule: Mikroinwerter w bloku.
Dwa słowa odnośnie rachunków za prąd.
Bardzo ciekawą pozycją na rachunkach może się okazać "opłata handlowa". Warto na to zwrócić uwagę przy obliczaniu zwrotu inwestycji w mikroinstalację. Ta opłata, to jakaś wyimaginowana pozycja, wymyślona przez dostawcę energii rzekomo w celu zapewnienia prawidłowej obsługi klientów, utrzymania punktów obsługi itd. I nijak ma się ona do zużycia prądu a stanowi czasem całkiem konkretną pozycję na rachunku. Parę informacji na temat tej opłaty można wyczytać w tym artykule (innpoland.pl), jednak sposoby "ucieczki" od tej opłaty mogą być niestety nieaktualne. Może się bowiem okazać, że nie da się u swojego dostawcy wybrać czegoś takiego jak "urzędowa taryfa" bo po prostu nie ma jej w ofercie i kropka!

W temacie ogólnej ekologii i ochrony środowiska istnieje przytłaczająca ilość danych, często zaprzeczających samych sobie i każdy może się łatwo domyślić iż jest to podyktowane naciskami korporacji produkujących to i owo, z czego płyną do nich ogromne pieniądze, więc manipulacja opinią publiczną jest w ich mniemaniu dobra i uzasadniona 👺.
Te zagadnienia także trzeba mierzyć zdrowym rozsądkiem podpartym albo praktyczną wiedzą albo czasem poświęconym na wyszukanie wartościowych opracowań. Nie można pozwolić sobie na uleganie nieuzasadnionym naciskom, mającym wyrobić w społeczeństwach chorobliwe dążenie do oszczędzania na wszystkim podczas gdy powoli odsłania się grupa najbogatszych mieszkańców tej planety, którzy marnotrawią tysiące razy, więcej przeróżnych zasobów niż przeciętny, normalnie żyjący człowiek.
Przykład musu wyłączania ładowarki telefonu z gniazda sieciowego po naładowaniu jest jednym z ciekawszych, ładowarka taka bowiem bez obciążenia pobiera od 0.2 do 0.5W mocy. Jeśli siedzi w gnieździe 24h/d to w ciągu całego roku pobierze prąd kosztujący max. 3 zł 50 gr. Nawet jeśli przemnożyć to przez milion ładowarek to uzyskane 3,5mln zł czyli 744 tys. Euro to kropla w deszczu marnotrawstwa jakie powodują najbogatsi, korporacje czy nieudolne rządy państw. Trzeba rzucić okiem na światła wielkich miast nocą (Las Vegas) aby doznać zielonego szoku.
Jest tylko jedno uzasadnienie wyciągające ładowarkę z gniazda – tańsze produkty szybciej się zużyją (elementy elektroniczne są słabszej jakości) i taka ładowarka może się nawet samoistnie spalić, zdecydowanie korzystne jest zastosowanie przy takiej ładowarce gniazda sieciowego z wyłącznikiem lub osadzenie jej w listwie zasilającej posiadającej indywidualne wyłączniki dla każdego gniazda.

Opłaty za moc bierną. [27.09.2023/11.04.2026]TOP

Jak do tej pory, osobne opłaty za energię bierną nie dotyczą gospodarstw domowych. Temat ten dotyczy przede wszystkim firm i większych odbiorców, dlatego przeciętny użytkownik domu lub mieszkania nie widzi dziś na rachunku osobnej pozycji za moc bierną.
Nie oznacza to, że zjawisko nie istnieje. W sieci nadal występuje moc bierna, a część urządzeń energoelektronicznych może pogarszać parametry zasilania. W praktyce domowej temat ten warto jednak traktować bardziej jako zagadnienie techniczne i pomiarowe niż jako bieżące zagrożenie nową pozycją na rachunku.

Dlaczego temat jest mimo to ciekawy w przypadku instalacji solarnych?
Falowniki, przetwornice i inne urządzenia energoelektroniczne mogą wpływać na współczynnik mocy całego układu, ale nie oznacza to automatycznie, że właściciel domu otrzyma osobną opłatę za energię bierną.
Jak na razie temat należy obserwować, lecz nie ma podstaw, aby do każdej domowej instalacji solarnej od razu doliczać koszt automatycznego kompensatora mocy biernej. Jeśli ktoś chce sprawdzić jak zachowuje się jego przetwornica lub falownik, można wykonać pomiar dla własnej wiedzy technicznej, ale obecnie jest to raczej diagnostyka niż pozycja obowiązkowa w kosztorysie mikroinstalacji.

Z drugiej strony w aktualnych taryfach dla grup G widać składnik stały, zmienny, jakościowy, abonamentowy, OZE, kogeneracyjny i mocowy, ale nie osobną pozycję „opłata za energię bierną” dla gospodarstwa domowego. Można więc podejrzewać, że część kosztów funkcjonowania systemu jest rozłożona pośrednio w innych składnikach opłat, ale nie jest to informacja oficjalnie potwierdzona przez operatorów.

Skąd bierze się ta kosztowna moc bierna można przeczytać w artykule Podstawy - Rodzaje mocy.